هدف از تقریب، کنار گذاشتن عقاید نیست؛ بلکه رسیدن به “عدم تنازع” است/ معضل کمبود مدارس شیعی در آفریقا و تحصیل شیعیان در مدارس وهابی
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی مجمع جهانی اهل بیت(ع): تالار جلسات مجمع جهانی اهلبیت (ع) امروز چهارشنبه، میزبان نشست صمیمانه جمعی از فارغالتحصیلان برجسته جامعة المصطفی العالمیه و مبلغان فعال قاره آفریقا با آیتالله رضا رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت (ع) بود. این دوره کوتاهمدت با تمرکز بر محورهای استراتژیک تعامل با اهلسنت و تقریب مذاهب اسلامی برگزار شد.
در ابتدای این نشست، حجتالاسلام دکتر شاکری، معاون علمی و فرهنگی مجمع جهانی اهل بیت(ع) ضمن خوشآمدگویی به مبلغان حاضر از کشورهای مختلف آفریقایی، گزارشی اجمالی ارائه کرد. وی با تقدیر از رویکرد تحولآفرین مجمع جهانی اهلبیت (ع) و حمایتهای ویژه دبیرکل این نهاد در برگزاری این دورهها تصریح کرد: مبلغان حاضر در این برنامه، سفیران هدایت، معارف اهلبیت (ع) و پیامآوران حقیقت تشیع در بلاد خود خواهند بود. وی برگزاری این دورههای کاربردی و کوتاهمدت را برای دانشآموختگان مقاطع عالی (دکتری و سطح چهار) که در آستانه بازگشت و آغاز عملیات تبلیغی در کشورهای خود هستند، بسیار حیاتی و راهبردی توصیف کرد.
در ادامه، حجتالاسلام دکتر پیری، مدیرکل آموزش مجمع جهانی اهلبیت (ع)، به تبیین مشخصات فنی و علمی این دوره پرداخت. وی با بیان اینکه موضوع تقریب مذاهب و روش تعامل با اهلسنت از مهمترین کارمایههای انقلاب اسلامی در آفریقا است، اظهار داشت: این دوره با هماهنگی و همکاری همهجانبه جامعهالمصطفی و مجمع جهانی اهلبیت (ع) برنامهریزی شد.
دکتر پیری تصریح کرد: در این دوره ۳ ماهه، بالغ بر ۵۸ ساعت آموزش با بهرهگیری از ۱۴ تن از برجستهترین اساتید حوزه تقریب و مذاهب کشور برگزار شد. وی به تحول ساختاری در این دوره اشاره کرد و افزود: آموزشهای ارائه شده کاملاً «پژوهشمحور» طراحی شدهاند؛ بهطوریکه خروجی علمی این دوره تخصصی، نگارش ۱۳ مقاله علمی و کاربردی توسط مبلغان آفریقایی متناسب با مسائل بومی کشورهایشان خواهد بود.
سپس، یکی از مبلغان آفریقایی به نمایندگی از طلاب حاضر در دوره (با اشاره به حضور گسترده نمایندگانی از کشورهای مختلف از جمله ساحل عاج و بیشترین سهم از کشور بورکینافاسو) به ارزیابی ابعاد مثبت و چالشهای این دوره پرداخت. وی با تمجید عمیق از سطح علمی اساتید و زحمات مسئولان اجرایی گفت: «شرکت در این دوره آموزشی تجارب بینظیری را برای ما به همراه داشت؛ گویی پردهای از جلوی چشمان ما برداشته شد و حقایق جدیدی از روشهای تعامل صحیح و همزیستی مسالمتآمیز با اهلسنت، تصوف و حتی غیرمسلمانان برای ما آشکار گردید که با هیچ مقدار پول و مادیات قابل خریداری نبود».
این مبلغ آفریقایی در ادامه با ارائه نقد و پیشنهادی سازنده به چالش عدم وجود برنامه تفصیلی و منسجم مکتوب از آغاز دوره اشاره کرد و گفت: «اگر برنامه تفصیلی دوره از همان ابتدا بهطور کامل مشخص بود، پویایی کلاسها حفظ میشد و شاهد خروج برخی از طلاب در میانه مسیر نبودیم که برای تبلیغ به کشورشان رفتند». وی در بخش دیگری از سخنان خود بر یک ضرورت راهبردی در قاره آفریقا پای فشرد و تصریح کرد: «بزرگترین خلأ مذهبی ما در آفریقا، کمبود شدید مدارس شیعی بومی است. در شرایطی که مدارس اهلتسنن و وهابیت بهوفور فعال هستند، فرزندان شیعیان به ناچار ۹ تا ۱۰ ساعت از روز خود را در این مدارس سپری میکنند که این امر در درازمدت موجب دگرگونی هویتی، فرهنگی و حتی مذهبی فرزندان علمای شیعه میشود. لذا ساخت مدارس شیعی و بومیسازی آموزش معارف اهلبیت (ع) فوریترین نیاز آفریقا است».
در بخش اصلی و پایانی این دیدار، آیتالله رضا رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت (ع)، با تبریک ولادت پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع)، به ایراد سخنرانی جامع و تبیین نقشه راه تبلیغ بینالملل در قاره آفریقا پرداخت.
مبلغان؛ سفیران هدایت و امانتداران دین خدا
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت (ع) با تبیین جایگاه رفیع مبلغان به عنوان سفیران اسلام و اهلبیت (ع)، آنان را به مطالعه دقیق شخصیت تاریخی “جعفر بن ابیطالب” در هجرت به حبشه فراخواند و تاکید کرد: «یک مبلغ موفق باید اقتضائات مخاطب خود را بشناسد و متناسب با مقتضای حال سخن بگوید؛ همانگونه که جناب جعفر بن ابیطالب با قرائت آیات سوره مریم در دربار نجاشی، قلوب حاضرین را منقلب ساخت». وی شئون مبلغان را برخاسته از شئون پیامبر اکرم (ص) شامل «تبلیغ»، «تعلیم» و «تربیت و تزکیه» دانست.
آیتالله رمضانی با ذکر خاطرهای اخلاقی و عمیق از دیدار خود با عارف وارسته، حضرت آیتالله العظمی بهجت (ره) خاطرنشان ساخت: «آیتالله بهجت در توصیهای به مبلغان فرمودند: “من شما را به خدا میسپارم و خدا را هم به شما میسپارم.” معنای این سخن سترگ این است که حفظ و احیای دین خدا در عالم، به عنوان امانتی الهی بر دوش شما مبلغان نهاده شده است». وی وظایف اصلی یک مبلغ را در سه حوزه کلیدی دستهبندی کرد: تبیین آموزههای الهی به زبان بومی و متناسب با سطح عقل بشری؛ پاسخگویی دقیق و علمی به پرسشهای جامعه و پاسخ به شبهات دینی که امروزه بیش از هر زمان دیگری در جامعه پمپاژ میشود.
اخلاق گفتگو؛ پایه و اساس تقریب مذاهب در آفریقا
آیتالله رمضانی با تشریح تکثر قومی، زبانی، فرهنگی و مذهبی قاره آفریقا تصریح کرد: «نفوذ در دلها و ایجاد وحدت بدون رعایت دقیق اخلاق و آداب گفتگو ممکن نیست. گفتگو هرگز با توهین، سوءتفاهم و تحقیر شکل نمیگیرد؛ بلکه هدف ما رسیدن به حسن تفاهم و فهم مشترک بر پایه احترام متقابل است». وی افزود: «مقصود از تقریب مذاهب، هرگز کنار گذاشتن عقاید مذهبی خویش نیست؛ بلکه هدف اساسی ما طبق تعریف شهید بزرگوار، “عدم تنازع” در میان امت اسلام است؛ چرا که نزاع مذهبی اقتدار و ابهت امت اسلامی را فرو میپاشد».
دستورالعمل عملیاتی تعامل با اهلسنت
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت (ع) با ارائه راهکارهای عملیاتی برای مبلغان در قاره آفریقا نسبت به چند توصیه تأکید کرد :
- پرهیز جدی از پیشداوری: داوریها باید بر اساس شناخت دقیق میدانی باشد نه شنیدهها؛ مبلغان باید آیه شریفۀ «لا تقف ما لیس لک به علم» را سرلوحه عمل خود قرار دهند.
- شناخت تنوع مذهبی اهلسنت آفریقا: اهلسنت در آفریقا یکدست نیستند؛ فرقههای مختلف اعم از مالکی، شافعی، حنفی، حنبلی و نیز گرایشهای گوناگون صوفی و سنتی وجود دارند که مبلغ باید با بافت مذهبی و فرهنگی هر منطقه کاملاً آشنا باشد.
- تمرکز بر مشترکات فراوان: ما در اصول بنیادینی همچون توحید، نبوت، قرآن کریم، قبله واحد، محبت عمیق به پیامبر (ص) و اهلبیت (ع)، دفاع از کرامت انسانی و مبارزه با فقر و بیسوادی با یکدیگر مشترک هستیم و باید بر روی این زمینهها سرمایهگذاری کنیم.
- پرهیز از توهین به مقدسات و تکفیر: در گفتگوهای مذهبی بهشدت باید از توهین به مقدسات طرف مقابل، تکفیر، تحریک احساسات مذهبی و طرح مسائل تفرقهانگیز در مجامع عمومی خودداری شود. بحثهای علمی و نقدها باید صرفاً در محیطهای نخبگانی و آکادمیک و بهصورت عالمانه، واقعبینانه و دلسوزانه مطرح گردند.
- همکاری در امور عامالمنفعه: مبلغان میتوانند در امور خیریه، آموزش قرآن، دستگیری از نیازیان و دفاع از آرمانهای مشترک جهان اسلام با سایر مذاهب همکاری نزدیک و اعتمادساز باشند.
زبانِ مردم؛ ضرورت عبور از اصطلاحات پیچیده حوزوی
عضو مجلس خبرگان رهبری با انتقاد از استفاده از زبان پیچیده علمی در میان تودههای مردم خاطرنشان ساخت: «زبانِ ترویج معارف در میان مردم، زبانِ اصطلاحات فنی حوزه (مانمانند استصحاب و مقتضی و مانع) نیست. مبلغ موفق کسی است که بتواند عمیقترین مفاهیم و معارف حوزوی را با ادبیاتی روان، ساده و متناسب با فهم بومی مردم بازتولید و ارائه کند». وی با نقل روایاتی طنزآمیز و تاریخی از علامه حسنزاده آملی (ره) درباره عدم درک زبان فلاسفه و اصطلاحات سخت علمی توسط مردم عادی، بر ضرورت تنزل دادن سطح ادبیات گفتاری (بدون کاهش شأن محتوا) برای فهم تودهها تاکید کرد.
آیتالله رمضانی در بخش دیگری از سخنان خود به پتانسیلهای عظیم انقلاب اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: «انقلاب اسلامی ادبیات جدیدی را به جهان ارائه داد که مهمترین آنها استقلالخواهی، ایستادگی در برابر نظام سلطه، حمایت از محرومان جهان و احیای هویت فردی و اجتماعی دینداران است؛ مفاهیمی که در قاره آفریقا بهشدت خریدار دارد و مایه امیدواری است». وی با اشاره به جایگاه مقتدر نظام جمهوری اسلامی ایران در عرصه بینالمللی تصریح کرد: «امروز ایران به برکت پیشرفتهای خیرهکننده علمی، به یک قدرت مقتدر بینالمللی تبدیل شده است. ما در ابتدای انقلاب در رتبه علمی ۵۷ جهان بودیم اما امروز در بسیاری از حوزهها جزء ۵ یا ۱۰ کشور برتر دنیا هستیم و این اقتدار علمی باید به درستی برای جوامع تبیین شود».
مبلغان آفریقایی باید فعال، مبتکر و جریانساز باشند
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت (ع) در پایان با تاکید بر نقش حمایتی مجمع در حوزههای فکری، انتشاراتی، شبکه سازی نخبگانی و برگزاری دورههای مستمر مجازی و وبینارها خطاب به طلاب آفریقایی تصریح کرد: «شما پس از بازگشت به کشورهای خود نباید منفعل باشید؛ بلکه باید به عنوان “مبلغ جریانساز، فعال، طراح و مبتکر” عمل کنید». وی در پایان کادرسازی، شناسایی جوانان مستعد، تربیت نیروی تراز و کار بر روی متون گرانسنگی چون نهج البلاغه و صحیفه سجادیه را از وظایف اصلی مبلغان دانست و آنان را به الگوگیری از شخصیتهای تاثیرگذاری چون “شیخ احمد قمی” در تایلند توصیه کرد.
این نشست صمیمانه با آرزوی موفقیت مبلغان در مسیر تبلیغ معارف ناب اسلام و اهلبیت (ع) و دعای فرج به پایان رسید.
